Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Bence herkesin izlemesi gereken dizilerden biri From. Çünkü geceleri ortaya çıkan canavarlar var. Geriye sadece sıkışıp kalınan bir "an" kalıyor. Çünkü Boyd yalnızca bir lider değil; aynı zamanda herkesin yükünü omuzlarında taşıyan bir önder. Fakat zaman ilerledikçe sadece kasabayı değil, kendi içindeki düzeni de kaybetmeye başlıyor. Belki de dizinin en güçlü tarafı bu. Sonra psikolojik bir savaşa dönüştürüyor. Bana göre 4. sezon, önceki sezonların gerisinde kaldı ve yer yer hayal kırıklığı yaşattı. Ama buna rağmen dizinin kurduğu evren o kadar güçlü ki 5. sezon için şimdiden farklı ihtimaller, teoriler ve olasılıklar üzerinde düşünmeye başladım. Eğer bu sıcak yaz günlerinde sizi sadece eğlendirmeyecek, aynı zamanda düşündürecek, sorgulatacak ve zaman zaman kendi içinize döndürecek bir dizi arıyorsanız, From'a bir şans verin.

Roma'nın önemli sınır kentlerinden biri olarak yükselen, Doğu Roma'nın stratejik merkezlerinden biri hâline gelen, ardından Osmanlı Devleti'ne uzun yıllar başkentlik yapan Edirne; yalnızca bir şehir değil, farklı medeniyetlerin birbirine emanet ettiği büyük bir tarih hazinesidir. Bu hikâyenin en önemli tanıklarından biri ise hiç şüphesiz Makedon Kulesi'dir. Yaklaşık iki bin yıldır ayakta duran bu kadim yapı Roma İmparatorluğu'na, Bizans İmparatorluğu'na, Osmanlı Devleti'ne ve Cumhuriyet'e tanıklık etmiş; Edirne'nin değişen siluetini asırlar boyunca sessizce izlemiştir. Tamamlanan çalışmalarla birlikte kule; yalnızca ziyaret edilen bir tarihî eser olmayacak, modern müzecilik anlayışıyla düzenlenen yaşayan bir kültür merkezi olarak kapılarını açacak. İnanıyorum ki Makedonya Kule Müzesi kapılarını ziyaretçilere açıldığında burası yalnızca Edirne'nin yeni müzelerinden biri olmayacaktır. Makedonya Kule Müzesini önemli kılan yalnızca iki bin yıllık geçmişi değildir. Bu yönüyle Makedon Kulesi, Edirne'nin tarihî sürekliliğini gözler önüne seren eşsiz bir kültür mirasıdır. Ancak bugün gelinen noktada Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yürüttüğü titiz restorasyon ve bilimsel arkeolojik kazılar sayesinde Makedon Kulesi yeniden hak ettiği değere kavuşuyor. Makedon Kulesi de artık bu anlayışın en güzel örneklerinden biri olarak Edirne'nin kültür hayatındaki yerini almaya hazırlanıyor. Edirne Kültür ve Turizm İl Müdürü Sayın Kemal Soytürk ile gerçekleştirdiğimiz röportajda bu tarihî yapının yalnızca geçmişi koruyan bir kule değil, ziyaretçilerine yaklaşık iki bin yıllık bir medeniyet yolculuğu yaşatacak özel bir müze olarak planlandığını dinledik. Sayın Soytürk'ün de ifade ettiği gibi, Kültür ve Turizm Bakanlığımızın şehrimizde yürüttüğü en önemli yatırımlardan biri olan Makedonya Kulesi, Edirne'nin binlerce yıllık tarihini katman katman yansıtan çok kıymetli bir kültür mirasıdır. Giriş katından başlayarak birinci katta Roma Dönemi Edirne, ikinci katta Doğu Roma Dönemi Edirne, üçüncü katta Osmanlı Dönemi Edirne "Devletten İmparatorluğa" anlatımı yer alırken; teras katta ise Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemi Edirne ziyaretçilerle buluşacaktır. Toplam 76 eser, Hadrian heykeli replikası ve Edirne maketi ile birlikte ziyaretçilere kronolojik bir tarih yolculuğu sunacaktır. İnanıyorum ki Makedonya Kulesi yalnızca bir müze değil; Edirne'nin geçmişini bugüne, bugünü de geleceğe taşıyan yaşayan bir kültür alanı olacaktır. Bu önemli yatırımın şehrimize kazandırılmasında başta Kültür ve Turizm Bakanımız Sayın Mehmet Nuri Ersoy olmak üzere Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'ne teşekkür ediyorum. Makedon Kulesi'nin kapıları açıldığında ziyaretçiler yalnızca tarihî eserlerle buluşmayacak, Edirne'nin binlerce yıllık kültürel mirasını modern müzecilik anlayışıyla deneyimleme fırsatı bulacaklar. Makedonya Kulesi'nin yeniden ayağa kaldırılması, Edirne'nin kültürel mirası adına atılmış son derece önemli ve tarihî bir adımdır. Bugün Makedon Kulesi, yaklaşık iki bin yıllık geçmişiyle Edirne'nin en önemli tarihî yapılarından biri olmasına rağmen çevresindeki yapılaşma nedeniyle bütün ihtişamıyla görülememektedir. Bu nedenle Makedonya Kulesi ile Üç Şerefeli Camii arasında kalan alanın tarihî dokuya uygun bir anlayışla yeniden ele alınmasının Edirne'nin geleceği adına önemli bir kazanım olacağına inanıyorum. Aynı vizyonun Makedonya Kulesi çevresinde de hayata geçirilmesi, Edirne'nin tarihî kimliğine büyük katkı sağlayacaktır. Böylesine güçlü bir tarih aksı; yalnızca Edirne için değil, Türkiye'nin kültür turizmi açısından da çok önemli bir değer olacaktır. Edirne ise bu zenginliğe zaten sahip. İnanıyorum ki bir gün Makedon Kulesi de hak ettiği tarih meydanına kavuştuğunda Edirne yalnızca Türkiye'nin değil, dünyanın en etkileyici tarih ve kültür rotalarından biri olarak çok daha güçlü bir şekilde anılacaktır. Çünkü bu şehir, Roma'dan Bizans'a, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan iki bin yıllık bir medeniyetin yaşayan hafızasıdır. Makedon Kulesi ise bu büyük hafızanın sessiz ama en güçlü tanıklarından biridir. Yıllarca çevresindeki yapıların arasında kaybolan bu kadim eser, bugün Edirne'nin kültür hayatındaki hak ettiği yere yeniden kavuşuyor. Ve son olarak 360 derecelik seyir terasına ulaştığında, Selimiye Camii'ni, Üç Şerefeli Camii'yi, Eski Camii'yi, Meriç ve Tunca'nın şekillendirdiği tarihî şehir dokusunu aynı ufukta izleyerek Edirne'nin neden yüzyıllardır medeniyetlerin buluşma noktası olduğunu çok daha iyi anlayacak. Çünkü tarih, ancak korunduğunda yaşar. Makedon Kulesi'nin yeniden hayat bulması, hiç şüphesiz Edirne adına son yıllarda gerçekleştirilen en önemli kültür yatırımlarından biridir. Çünkü burada yeniden ayağa kaldırılan sadece taş duvarlar değil, Edirne'nin yaklaşık iki bin yıllık tarihî hafızasıdır. Ayrıca sürecin başından itibaren projeyi yakından takip eden, Makedon Kulesi'nin yalnızca korunmasını değil, modern müzecilik anlayışıyla geleceğe taşınmasını hedefleyen Edirne İl Kültür ve Turizm Müdürü Sayın Kemal Soytürk ve çalışma arkadaşlarının gayretlerini de özellikle ifade etmek gerekir. Gezi, kulenin zirvesindeki 360 derecelik seyir terasında tamamlanacaktır. Buradan bakıldığında Selimiye Camii'nin görkemli kubbesi, Üç Şerefeli Camii'nin zarif minareleri, Eski Camii'nin vakur silueti, Meriç ve Tunca'nın hayat verdiği Edirne ovası ve şehrin tarihî dokusu aynı ufukta buluşacaktır. İnanıyorum ki Makedon Kulesi çok kısa süre içerisinde Edirne'nin en önemli kültür duraklarından biri olacak, yerli ve yabancı ziyaretçilerin ilk görmek isteyeceği tarihî mekânlar arasında yerini alacaktır. Bugün Makedon Kulesi'nin taşları yeniden konuşuyor. Makedon Kulesi artık yalnızca geçmişi anlatan bir tarihî yapı değildir. O, Edirne'nin yaşayan hafızasıdır. Makedon Kulesi, bunun en güzel şahididir. Roma'dan Bizans'a, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan bu büyük miras; artık yalnızca geçmişi değil, geleceği de aydınlatacaktır. Çok yakında Makedon Kulesi Müzesi olarak kapılarını ziyaretçilerine açacak olan bu eşsiz eser, yalnızca Edirne'nin değil, Türkiye'nin ortak kültür mirası olarak yerli ve yabancı misafirlerini ağırlayacak. Makedonya Kule Müzesi, Edirne'nin iki bin yıllık hafızasını tüm Türkiye ve dünyayla buluşturmaya hazırlanıyor.

Bir toplumun en büyük sermayesi ne silah gücü ne altını ne de petroldür. Güven yok olursa ihanet ayrığı kısa sürede toplumun kılcal damarlarına kadar yayılır. İhanet, yalnızca bir insanın eşini aldatması ya da dostunu yarı yolda bırakması değildir. İhanet; emanete sahip çıkmamaktır. Eskiden "hain" denildiğinde milletin ortak vicdanı ayağa kalkardı. Bugün, bireysel ihanetlerin çok ötesinde toplumun her kesimini doğrudan ilgilendiren bir büyük ihanet yumağı ile karşı karşıyayız. Kapılar içeriden açılmış, kaleler içeriden teslim edilmiş, milletler içeriden parçalanmıştır. Cezasızlık duygusu, daha büyük ihanetlere davetiye çıkartır. Çözüm; liyakati esas almak, emaneti ehline vermek, kamu malını yetimin hakkı bilmek ve hesap vermeyi bir yük değil, bir onur saymaktır. Şu bir gerçek ki ihanet bir anda ortaya çıkmaz; uzun yıllar boyunca görmezden gelinen yanlışların büyümesiyle oluşur. Unutmayalım ki bir milleti yıkan sadece düşman orduları değildir. Adaletin zayıfladığı, vicdanın sustuğu, ehliyetin yerini sadakatin aldığı ve güvenin kaybolduğu toplumlar, en büyük yıkımını içeriden yaşarlar.

3628 sayılı "Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzlukla Mücadele Kanunun 17'nci maddesinin ilk fıkrasında "Bu kanunda ve Bankalar Kanununda yazılı olan suçlarla irtikap, rüşvet, zimmet, ihaleye fesat karıştırma suçlarından sanık olanlar hakkında 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanmaz", yani "cumhuriyet savcıları, şüphelileri, soruşturma izni almadan kendiliğinden soruşturabilir" diyor. Fakat bu bir aldatmacadır. Çünkü maddenin ikinci fıkrasında, "Yukarıdaki fıkra hükmü müsteşarlar (bakan yardımcıları) valiler ve kaymakamlar hakkında uygulanmaz denilmektedir. Kıdemli bir hukukçuya bile muamma olan üçüncü fıkra ise daha da berbat: "Görevleri ve sıfatları sebebiyle özel soruşturma ve kovuşturma usulüne tabi olan sanıklarla ilgili kanun hükümleri saklıdır." Yani, bu kanun onlara da uygulanmaz, kabaca bu kanun, yönetici elit kesime dokunmaz. Danıştay'ın kararını yerine getirmeyen cumhurbaşkanına ve bakanlara soruşturma açılması Anayasanın 105'inci ve 106'ıncı maddeleri gereğince 301 milletvekilinin teklif etmesi şartıyla 360 milletvekilinin oyuna bağlı. Yıllar önce Alman Der Spiegel dergisinden Türk medyasına da yansıyan, bir Alman bankasının Türkiye'de yargıya rüşvet verdiğine dair habere konu olayda soruşturma bile açılmamış olması, yarı resmi bir kamu kurumu olan bir ticaret odasının tahliye davasını etkilemek için bütçesinden para ayırdığı olayda rüşvet aldıkları tespit edilen Yargıtay üyelerinin Yüce Divan'ın 2011/1 esas sayılı davasında beraat etmesi, özel kanunları olduğu içindir. Çünkü iki mal bildirimi arasındaki beş yılda kamu görevlilerinin ne yaptıkları, nasıl yaşadıkları, bunları hangi gelirle karşıladıkları, nereden buldukları, amacı "rüşvet ve yolsuzluğu önleme" olan bu kanunu hiç ilgilendirmiyor.

Ankara'daki NATO Liderler Zirvesi arifesinde müttefik ülkelerden Türkiye'ye yönelik müthiş bir övgü bombardımanı (!) var... Mesela Almanya Savunma Bakanı Pistorius, Türkiye'yi "Çok ama çok önemli bir NATO ortağı" olarak nitelendirdi. Belçika Savunma Bakanı Francken, "NATO'nun Türkiye'ye ihtiyacı var" dedi. Hemen her konuşmasında Türk savunma sanayisinin İttifak'ın caydırıcılık ve savunması için gerekli çıktıyı sağladığını vurgulayan NATO Genel Sekreteri Rutte de "Türkiye NATO açısından son derece önemli bir ülke" sözleriyle bunu pekiştiriyor sürekli. Bugün Türk savunma sanayine, Türk ordusuna övgüler yağdıran Almanya, 90'lı yıllarda Leopard tankları ya da zırhlı personel taşıyıcı BTR'leri, hatta patenti kendilerine ait olan, Türk askerinin temel muharebe silahı G -3 piyade tüfeğinin bile terörle mücadelede kullanılmasına karşı çıkıyordu. Türkiye NATO için bir kanat ülke değil, merkez ülke konumunda... Türkiye, NATO 3.0 sürecine derinlikli katkılar sunacak tüm donanıma da fazlasıyla sahip. Dolayısıyla övgüler hoş, iyi de asıl kritik nokta "Size ihtiyacımız var ama bize ihtiyacınız olduğu zaman yokuz" kafasındakilerin "Bir halt yedik, kusura bakmayın" durumuna evrilmeleri aslında...

İlk evlenme yaşı 2025 yılında erkeklerde 28,5'e, kadınlarda ise 26'ya yükseldi (sh.22). Yine aynı tarih itibariyle doğum yapan annelerin ortalama yaşı 29,4'e, ilk doğum anne yaşı da 27,5'e yükseldi (sh.23). Nüfusun ortanca yaşı 34,9'a yükselmiş ve 15 yaş altı nüfus oranı 2007-2025 döneminde %26,4'ten %20,4'e düşerken aynı dönemde 65 yaş ve üzeri nüfus oranı %7,1'den %11,1'e yükselmiştir (sh.20). Yaşlı nüfus oranı 1990 yılında %4,3 iken bu oran 2000 yılında %5,7'ye, 2007 yılında %7,1'e ve nihayet 2025 yılında %11,1'e yükselmiştir (sh.37). Elbette bu olumsuz durumun 5 yaş altı nüfusun azalmasına etkisi de artık ortaya çıkmış olup TÜİK verilerine göre 2024 yılında toplam nüfusun %5,9'unu oluşturan 5 yaş altı nüfusu 2025 yılında %5,6'ya düşmüştür. Örneğin 2019 yılında lise mezunu bir annenin doğurganlık hızı 1,5 çocuk iken üniversite mezunu bir annenin doğurganlık hızı 1,56 çocuk olarak gerçekleşmiştir. Örneğin, 2019 yılında bu gruptaki bir annenin doğurganlık hızı 3,65 çocuk iken 2024 yılında aynı grup için doğurganlık hızı dramatik bir şekilde 2,65 çocuğa düşmektedir. Örneğin, 2002 yılında beklenen ortalama yaşam süresi 72,5 yıl iken bu süre 2025 yılında 78,1 yıla yükselmiştir (sh.38). Ortalama yaşam süresi iyileşmesine rağmen sağlık içerisinde geçirilmesi beklenen sağlıklı yaşam süresi değerinin 57,6 yıl olması, beklenen yaşam süresi ile farkı yaklaşık 20,5 yıla çıkartmakta ve bu önemli sürenin sağlık sorunlarıyla geçirebildiğine işaret etmektedir (sh.39). OECD ülkelerinde 2013 yılında 6,45 olan sağlık hizmetlerine başvuru sıklığı 2023 yılında 6,5 olarak oldukça yakın bir seviyede gerçekleşirken (AB ülkelerindeki oranlar da OECD ülkelerindekine benzerdir) ülkemizde aynı tarihlerde bu oran 8,2'den 12,2'ye yükselmiştir (sh.43). Bu kapsamda 2010 yılında ortalama hanehalkı büyüklüğü 3,84 iken bu değer 2025 yılında 3,08'e düşerken 2010 yılında 19,3 milyon olan hanehalkı sayısı 2025 yılında 26,97 milyona yükselmiştir (sh.27). 2014-2025 yılları arasında hane halkı kompozisyonundaki değişim aile yapısında yeni eğilimlerin ortaya çıktığını göstermektedir (sh.29). Bu kapsamda örneğin eşler ve çocuklardan oluşan çekirdek aile oranı bu dönemde %45,7'den %37,5'e düşerken tek kişilik hanehalkı oranı %13,9'dan %20,5'e yükselmiştir.

Gelelim Türkiye'nin "savaş hazırlığı" iddiasına... Türkiye, Bağdat, Erbil ve Süleymani'yle elbette konuşacak, terör örgütünün dağılmasının ardından ortaya çıkacak boşluğun başkaları tarafından doldurulmaması, yasadan faydalanma ve Türkiye'ye dönme ihtimali olmayanların Irak'ın kuzeyinde başka ilişkiler ağına girmemesi, MOSSAD'ın PKK yerine başka bir taşeron oluşturma çabasının engellenmesi için mutlaka yapılması gerekenler var. Bunlardan Türkiye içerisinde olanlar da var... Türkiye, Somali'nin başkenti Mogadişu'nun yaklaşık 70 kilometre kuzeyindeki Vahşeyh'de bir "Uzay Limanı" kuruyor. Bu uzay limanı tamamlandığında Türkiye Alçak Dünya Yörüngesi (LEO) ve Jeosenkron Dünya Yörüngesi (GEO) gibi konumlara milli uydularını bağımsız şekilde gönderecek. Bugün uydu fırlatma kapasitesine sahip 11 ülke var: İleride Türkiye, başka ülkelerin uydularını da ticari anlaşmalarla fırlatabilecek. Middle East Forum, mayıs çalışmasında tesisin yalnızca 2 bin kilometreye kadar menzile sahip sistemleri barındıracak şekilde tasarlandığını ve İsrail'i erişim alanı dışında bıraktığını yazdı. İsrail medyası, "Olsun füzeler bize ulaşmıyor ama destek verdiğimiz Somaliland'a ulaşabilir" gibi saçma bir itiraz içerisinde.