Burada önemli bir ayrım var. Daha önce meme kanseri geçirmiş bir kadın ile yalnızca BRCA taşıyıcısı olan bir kadın aynı şekilde değerlendirilmez. Bu nedenle internetten okunan tek bir bilgiyle karar vermek doğru değildir. Hekimliğin en önemli kurallarından biri şudur; aynı hastalık herkeste aynı şekilde ilerlemez, aynı tedavi de herkese uygun değildir. BRCA taşıyıcısı kadınlarda da artık sormamız gereken soru, "Östrojen zararlı mı?" değil; "Bu kadın için, bu yaşta, bu sağlık öyküsüyle en doğru yaklaşım nedir?" sorusudur.

Bunlardan biri de BRCA mutasyonu taşıyan kadınlarda östrojene bakışımız. Uzun yıllar boyunca BRCA denildiğinde akla ilk gelen şey, meme ve yumurtalık kanseri riskiydi. Bu nedenle östrojen de çoğu zaman tek başına suçlanan hormon haline geldi. Östrojen yalnızca üreme sistemini yöneten bir hormon değildir. Çünkü her BRCA taşıyıcısı aynı değildir. Aynı genetik değişikliği taşıyan iki kadın için bile en doğru karar farklı olabilir.

Sorun da çözüm de çoğu zaman iki kişiyi ilgilendiriyor. "Benim bir sorunum yok." "Zamanla düzelir." "Bunlar yabancı birine anlatılmaz." "Doktora gidecek kadar kötü değiliz." Bu cümlelerin altında ise çoğu zaman isteksizlikten çok kaygı yatıyor. Terapiye gitmeyi reddetmek çoğu zaman sorunu ortadan kaldırmaz. Çünkü güçlü ilişkiler, hiç sorun yaşamayan ilişkiler değil; sorunlarıyla birlikte yüzleşebilen ilişkilerdir.

Östrojen, tek bir molekül değil; benzer etki gösteren hormonların oluşturduğu bir grubun ortak adı. Asıl önemli olan hangi östrojenin kullanıldığı, vücuda hangi yolla verildiği ve tedavinin kime uygulandığı. Kadın vücudunun doğal olarak ürettiği östrojen. Menopoz hormon tedavisinde de en sık tercih ettiğimiz molekül bu. Molekül sentetik olarak geliştirilmiş bir östrojen. Bu nedenle doğum kontrol haplarında kullanılan östrojen ile menopoz hormon tedavisinde kullandığımız östrojeni aynı kefeye koymak doğru değil. Uzun yıllar menopoz hormon tedavisinde kullanıldı ve Women's Health Initiative (WHI) çalışmasında da değerlendirilen preparatlar bu gruptaydı. Ancak bu, ilacın herkes için riskli olduğu anlamına gelmiyor.

"Hocam, menopozla homosisteinin ne ilgisi var?" diye soran çok oluyor. Homosistein, vücudumuzda doğal olarak oluşan bir aminoasit. Bu vitaminlerden biri eksik olduğunda, homosistein yükselmeye başlayabiliyor. Bilimsel çalışmalar da yüksek homosistein düzeylerinin bilişsel performansın azalması ve kalpdamar hastalıkları açısından risklerin artmasıyla bağlantılı olabileceğini gösteriyor. Bu, 'homosistein yüksekse mutlaka demans gelişecek' anlamına gelmiyor elbette. Ve güzel tarafı şu; homosistein yüksek bulunduğunda çoğu zaman bunun nedenini araştırabiliyoruz. Ben hastalarıma her zaman şunu söylüyorum; laboratuvar sonuçları hastalığın kendisi değildir. Homosistein de o mesajlardan biri olabilir.

Yıllardır takip ettiğim bir hastamın, "Hocam, bu ilaç geçen yıl yoktu, o yüzden biraz çekiniyorum" demesini çok iyi anlıyorum. Bir ilacın, bir aşının, bir cerrahi tekniğin ya da farklı bir tedavi yaklaşımının bugün kullanılmaya başlanması; onun birkaç ay önce keşfedildiği anlamına gelmez. Yani biz onu bugün görüyoruz; bilim ise onun üzerinde çok uzun zamandır çalışıyordur. Bu nedenle size önerilen yeni bir tedavi, yalnızca "yeni" olduğu için değil; yıllar süren bilimsel değerlendirmelerin ardından güvenilir ve etkili bulunduğu için karşınıza gelir Üstelik süreç bununla da bitmez. Bilim, "Tamam, artık öğrendik" diyerek durmaz; her yeni bilgi, bir sonrakinin kapısını açar. Elbette her tedavi herkese uygun değildir. Her ilaç her hastada kullanılmaz.

Canım kadınlar kadın cinselliği hakkında en sık karşılaştığım yanlış inanışlardan biri; vajinal ıslanmanın her zaman cinsel isteğin göstergesi olduğu düşüncesi. Bu iki sistem çoğu zaman birlikte çalışsa da her zaman aynı anda devreye girmek zorunda değildir. Aynı şekilde vajinal ıslanmanın olması da mutlaka cinsel arzu bulunduğunu göstermez. Bir kadın yoğun bir cinsel istek hissederken yeterli vajinal ıslanma olmayabilir. Kadın cinselliği tek bir belirtiyle açıklanabilecek kadar basit değildir.

Hayatın en büyük yanılgılarından biri, sevginin söylenmese de mutlaka anlaşılacağına inanmak olabilir; çünkü biz çoğu zaman ilgimizi, emeğimizi, fedakarlığımızı ve yan yana duruşumuzu sevginin kanıtı olarak görüyoruz, ama karşımızdaki insanın zihni bunların hepsini aynı şekilde okumuyor ve çoğu zaman hiç ummadığımız bir yalnızlığın içine düşebiliyor. İlginç olan ise karşı tarafta sevginin gerçekten var olması. Sevildiğini açık biçimde bilen bir insanın sinir sistemi ile sevgiyi davranışlardan tahmin etmeye çalışan bir insanın sinir sistemi aynı çalışmıyor. Hiç kimse sevgiyi tahmin etmek zorunda kalmamalıdır. Çünkü sevgi dile geldiğinde eksilmez, tam tersine hem söyleyenin hem duyanın ruhunda güveni büyütür ve bilim bize gösteriyor ki, güven duygusu yalnızca ilişkileri değil, insan sağlığını da düşündüğümüzden çok daha fazla etkiler.

Canım kadınlar; Smear testinizde ya da HPV testinizde bir anormallik çıktığında aklınıza ilk gelen şey çoğu zaman 'Kanser miyim?' oluyor. Eğer biyopsi sonucunda CIN2 veya CIN3 olarak adlandırılan yüksek dereceli hücresel değişiklikler saptanırsa, bu anormal dokunun çıkarılmasını öneririz. Halk arasında bazen "rahim ağzının tıraşlanması" olarak ifade edilir. İşlem yaklaşık 10 dakika sürüyor ve hastalarımın büyük çoğunluğu aynı gün evine dönebiliyor. En önemli nokta ise şu; LEEP olmak, rahim ağzı kanseri olduğunuz anlamına gelmez. Bu nedenle smear testinizi ertelemeyin, HPV taramalarınızı ihmal etmeyin ve unutmayın; erken tanı, kadın sağlığındaki en güçlü tedavi.

Oysa çoğu zaman gözden kaçan önemli bir risk faktörü daha vardır; o da fazla kilo. Fazla kilo sadece tartıdaki rakam değildir. Sürekli devam eden bu basınç, pelvik tabanın zaman içinde gücünü kaybetmesine ve idrar tutma mekanizmasının zorlanmasına yol açabilir. Bilimsel çalışmalar, vücut ağırlığının yalnızca yüzde 5-10 oranında azaltılmasının bile birçok kadında idrar kaçırma yakınmalarını belirgin şekilde hafifletebildiğini gösteriyor. Her idrar kaçıran kadına 'Önce kilo verin.' demek doğru bir yaklaşım değildir.

Güneş kremi, leke serumu, yaşlanma karşıtı bakım ürünü, genital bölge için nemlendirici ya da onarıcı krem... Gebelikte ve emzirirken kullanılabileceği belirtilen ürünleri, doktorumuza danışarak kullanmamız gerekir. Özellikle bitkisel olduğu söylenen ürünlerde bile güvenlik çalışmaları yetersiz olabilir. C vitamini gibi bazı içerikler uygun kabul edilirken, retinol içeren yaşlanma karşıtı serumlar gebelikte kullanılmamalıdır. Bu yüzden size en önemli önerim şu; Bir ürünle ilgili açıkça 'gebelikte ve emzirirken kullanılabilir' bilgisi yoksa, bunu güvenli kabul etmeyin. Çünkü her markanın içeriği farklıdır ve aynı kategorideki iki ürünün güvenlik profili birbirinden tamamen farklı olabilir.

Özellikle önerilen dozlarda kullanılan kreatin monohidrat, güvenliği ve etkinliği en fazla araştırılmış besin desteklerinden biri. Ben de özellikle perimenopoz ve menopoz döneminde, belirgin beyin sisi yaşayan bazı hastalarımda uygun gördüğüm durumlarda tedavi planına kreatin monohidrat ekleyebiliyorum. Hastalarımın "Sanki zihnim eskisi kadar hızlı çalışmıyor" diye tarif ettiği tablo, aslında oldukça yaygın. Elbette bu, herkesin kreatin kullanması gerektiği anlamına gelmiyor.