"Öğrenmenin de maliyeti vardır... Önceden öğrenenler, indirimli fiyattan öğrenir; otoriteden öğrenenler, özgürlük bedeliyle öğrenir; deneyerek öğrenenler, etiket fiyatından öğrenir; hayattan öğrenenler gecikme zammıyla öğrenir; hayattan da öğrenemeyenler boşa gitmiş hayatlarıyla öğrenirler..." demiş Arthur Miller. Kalemtıraştan öğrenilen; Sivrildikçe bitersin! Perdeden öğrenilen; Görmemek için üzerini örttüğün şeyler orada durmaya devam eder... Tükenmez kalemden öğrenilen; Bazı hatalar geri alınmaz. Ekmekten öğrenilen; Yanarak katılaşırsın!.. Silgiden öğrenilen; Hatalarını silmeye çalıştıkça azalıyorsun...

Otobüste Sniper'la vurulmuş gibi yatan tipler size de selam. Hayatımızın büyük kısmı 'şunu bir halledeyim' diyerek geçiyor." Aniden "Allah! senbüyüksünyarabbim" diyen amcalar, seviliyorsunuz… Her şey yolunda gitseydi, kendini bulamazdın. Nokta. "Ben eskiden narin, duygusal, hassas ve kırılgan bir insandım. El birliğiyle beni 'dövüş horozu' yaptınız" diyenler, yalnız değilsiniz… Size de güneş gözlüğü takınca sanki daha az duyuyor muşsunuz gibi geliyor mu? Yolda vedalaşılan kişiyle aynı istikamette yürüme gerginliği büyüktür kafayı çarpıp hiçbir şey olmamış gibi devam etme acısı. Kendi kendime konuşurken yalan söyledim az önce… piyuvv. Size de oldu mu hiç? Hazır ağlamaya başlamışken, diğer konuları da aradan çıkartayım diyip hıçkıra tıksıra ağlayanlar gelin sarılalım… Ben bazen kendimi bile aynı fikirde değilim, bu millet neyin derdinde acaba? Bazı rüyaların 'kaydet' tuşu olsaydı ne güzel olurdu değil mi? Rüya falan demişken, uyanıkken daha çok kâbus görenler el kaldırsın… Hani çiçekler güzelleşince, güzel güzel açınca; "yerini sevdi" deriz ya, insanlar için de aynı şey geçerli. Açtığı yer var, solduğu yer var… Halime Gürbüz'ün önceki yazıları...

1927 yılında, 26 yaşındaki Rus psikolog Bluma Zeigarnik, Berlin'de bir kafede garsonun tuhaf bir davranışını fark eder. Psikolojide buna "Zeigarnik Etkisi" deniyor. Bugün, modern insanın "hiçbir şey yapmadığı hâlde" hissettiği o kronik yorgunluğun ardında tam olarak bu yatıyor. Adam bu hadise karşısında donup kalmış! "Allah'ım" demiş; "Sen kullarını nasıl koruyup kolluyorsun. Ben de sana teslim oluyor ve kendimi sana bırakıyorum." Ve gitmiş bir ağacın altına oturmuş, beklemeye başlamış. Ellerini açmış ve yakarmış; "Allah'ım açlıktan ölüyorum. Kendimi sana bırakmıştım…" Çalıların arkasından bir ses gelmiş: "Neden sakat tilkiyi taklit ettin de o yiğit aslanı taklit etmedin?" Arada bir kendinize bakın.

Ve doğa, ne olursa olsun, değişmez. Kurt şüpheyle başını salladı ve dedi ki: -Ancak sahneyi kendi gözlerimle görürsem karar verebilirim. Kurt başını salladı ve ciddi bir tonla şöyle dedi: -Bırak orada kalsın. Uzatılan eli ihanete uğratan, ona bir daha uzatılmayı asla hak etmez. Ve nankörlükle beslenen biri, ne yaparsan yap, asla değişmez!.. Kral der ki; "Sabah güneş doğarken yola çık. Akşama kadar yürüdüğün tüm arazi senin olacak. Ama bir şartla: Güneş batmadan başladığın yere dönmelisin. Dönemezsen hiçbir şey alamazsın." Köylü sevinçle kabul eder. Sabah yola koyulur. "Ah, ne güzel yerler!" diyerek durmadan ilerler. "Yetişemezsem hepsi boşa gider!" diyerek koşmaya başlar.

Emanet de bir insana verilecek en büyük sorumluluk. Bize verilen can, bir emanettir. Sağlık bir emanet. Zaman bir emanet. Fikir bir emanet. Hayat bir emanet… Yol bir emanet... İnsan da insana emanettir. Çevre de emanet. Oysa hakikat çok sade bir cümlede gizlidir: Bu dünyada bize ait olan çok az şey vardır; ama bize emanet edilenlerin sorumluluğu çok büyük. Yazının sonuna gelmişken, şairin de dediği gibi; "Allah'a emanet ol, dedi ve gitti. Güldüm. Zaten başka kimim var ki?" Emanetinize hakkıyla sahip çıkabilmeniz dileğiyle Allah'a emanet olun…

Yaz geldi artık, her yerde tatil ve zayıflama reklamları. Uyuyabilmek için orman yağmur sesi açtım; kızartma sesi gibi aynı ya gı. Not alına: Kimse sana yardım etmedi diye, herkese yardım etmek zorunda değilsin. Dövüş ustası olanlar öfkelenmezler, Kazanma ustası olanlar korkmazlar, Akıllılar dövüşmeden kazanır, Cahiller kazanmak için dövüşürler… Her yılan yerde sürünmez. Sadece işime geleni duyuyorum, diğerlerine "Ha?" "Heğ?" diye tepki veriyorum. "En sevdiğim aktivite pijamamı göbeğe kadar çekip prensesler gibi uyumak" diyorsan sen de bizdensin… "Aldığın o ahı, çaldığın kapıda bul!" dermiş eskiler… Ninem diyor ki; İyi söz gönül yaylasıdır.

*** Minareyi yaptırmayan, yerden bitmiş sanır, Tatmayan şapla şeker bir sanır, Kütük, çaya düşünce; sal oldum sanır, Yal, kaba konunca; bal oldum sanır. *** Kusuru söylenmeyen, ayıbını hüner sanır, Açık yerde tümsek kendini dağ sanır, Şalgam, aşa girince; yağ oldum sanır, Arsız, yüzüne gülünce; yâr oldum sanır, Ayıp, rezil dilinde şan oldum sanır… *** Semerinden kuvvet alan cahil, Eşeğe binse bey oldum sanır.

Lokman Hakîm'e sormuşlar; - "İlmi kimlerden aldın?" "-Körlerden... Çünkü onlar, yoklamadan adım atmazlar" cevabını vermiş. *** II. Ramses'e sormuşlar: -"En büyük piramit hangisi?" -"Kibrimizdir" demiş. *** Sultan IV. Murad'a sormuşlar; -"Yardıma alışana ne olur?" -"Emir almaya da alışır" diye cevaplamış.

Hele de o talimatlar; Ağzınızı açın!.. Ağzınızı kocaman açın... Hiç kapatmıyorsun sakın!.. Korku, acı, stres, sancı, bir de üstüne morfinden yamulmuş ağızla; "boaarcım neookaardı acooobaaa?" Benim dişçi (gıcık oluyorlar diş hekimi denmediğinde) Ömer Faruk, zarif adam hırpalayamıyorum! Ama sizler özgürsünüz; Eyy ahali, Vakit intikam vaktidir; -Diş hekimi "hangi dişiniz ağrıyor?" diye sorduğunda, "Eeeh ama, onu da sen bul! doktor sensin" deyin. -İşleme başlamak üzere size yöneldiğinde, elindeki aleti göstererek; "Ayy, o kirlidir şimdi, bi suya tutun bari" deyin... Steril olduklarına dair konuşma yaparsa "He hee tabe, tebee…" manasında mimikler yapın. -Daha dişinize dokunmadan "Ağrıdı yaaa"!" deyin, her arkasını döndüğünde bir şeyleri kurcalayın. -İşlem esnasında ağzınızı yavaş yavaş kapatın, doktor açmanızı rica etsin, ağzınızı yavaş yavaş kapatın. O, tekrar "büyük açalım" diye rica etsin. Ağzınızı yavaş yavaş kapatın... -Parmağını ısırın, "Parmağımı ısırma!" diyene kadar da fark etmeyin... -Ağzınızda çalışırken "bi dakka" deyip elini tutun, hatta sonra "ben vazgeçtim" deyin. Ters ters bakarsa, bayılın... -Dişinizi çekmeye çalışırken koluna asılın. O dişe asıldıkça kola daha çok asılın. "Aynı anda bırakıcaz!" deyin... -Bilgi edinme hakkınızı kullanın.

Vakti zamanında uzak bir diyarda, dağ gibi yükleri sırtında taşıyan bir hamal yaşardı. Her biri görünmeyen bir çuvaldı sırtında. Kaptan bağırdı: "Bu gemi, nasip diyarına yol alacak. Gelmek isteyen binsin!" Hamal heyecanlandı. "Bu yükleri başka diyarda satar, ömrümce rahat ederim" dedi. Gemi yelken açtı, dalgalarla süzüldü; ama hamal hâlâ sırtında yükleriyle ter döküyordu… Dedi ki: "Ey yolcu, bu gemi zaten yürüyor. Gemiyi sen taşımıyorsun, aksine yük seni yere çekiyor. Kader yürürken sen neden yorgunluk biriktiriyorsun?.." Hamal durdu… Ve anladı ki; "Zihnimizdeki yük, sırtımızdaki çuvaldır." Zihin de bir sırttır.

"Ay zaten pantolon/etek eskiydi, yeni yıkandığından daralmıştı, şöyle gerineyim derken yırtıldı" gibi bahanelere sarılıyorsanız... -Uzun süre sizi görmemiş biri, karşılaştığınızda "senin dişin mi şiş?" diye sorduysa... -Her daim etli butlu çocuk seven yaşlılar "maşallah, nasıl güzel olmuşsun, kan gelmiş yüzüne" diyorsa... -Çevrenizdekiler "ama senin yüzün güzel" demeye başladıysa... -Sizden daha zayıf tanıdıklarınıza "ne bu böyle bir deri bir kemik kalmışsın" deyip, zorla önünüzdeki bol yağlı yemekten yedirme çabaları içine giriyorsanız... -"Göbek değil o Türk kası, kaslara zarar gelmesin diye üzerlerini yağ kaplattım, benim kemiklerim iri" gibisinden çırpınışlar sergiliyorsanız... Elinizdekini derhâl bırakın ve diyete başlayın… Ninem diyor ki; Ağzını tut şişman olma, dilini tut pişman olma.

Gözlerinizi her sabah yeni bir umuda açacağınız günlerin arifesi olsun. Cüzdanınızın bereketiyle taşacağı, borçların ve kaygıların tamamen silineceği dönemlerin arifesi olsun. Tam pes edecekken içinizden yükselen o "son bir gayret" sesinin arifesi olsun. "Bundan sonra ne yapacağım?" diye çaresizce düşündüğünüz anlarda, önünüzde apaydınlık ve hayırlı kapıların ardı ardına açılacağı dönüm noktalarının arifesi olsun. "Asla geçmez" dediğiniz yaraların şifayla, sağlıkla ve sıhhatle kapandığı sabahların arifesi olsun. Dualarınızın, hayallerinizin ve tüm iyi niyetlerinizin gerçeğe dönüşeceği anların arifesi olsun.